"Tôi đọc sách và đời tôi thay đổi" (Orhan Pamuk)
Tập hợp các bài luận, bình, và cảm về các tác phẩm như truyện, tiểu thuyết, thơ kịch và các thể loại fiction khác.
Câu chuyện trong “Etta và Otto và Russel và James” mở đầu bằng một bức thư kỳ lạ: “Em ra biển đây. Từ bé đến giờ em không biết biển là gì. Em sẽ cố gắng nhớ đường về.”. Với những dòng thư như thế, Etta, đã ngoài 80 tuổi, cứ thế ra đi, thẳng tiến về hướng đông để được nhìn thấy biển, những bước đi của bà từ tốn, chậm rãi nhưng chắc chắn và không hề có dấu hiệu mệt mỏi hay phải dừng lại, đặc biệt khi bà có một chú sói đồng hành (mà bà đặt tên là James).
“Thiên đường thì buồn”
Bắt đầu bằng một cái chết và kết thúc cũng bởi một cái chết, cuốn sách mỏng mảnh tinh tế này gói gọn cuộc đời của một con người với những bi kịch cố hữu của nó, không tô vẽ hay có chút gì màu mè giả tạo, “Phố Academy” khiến người đọc lay động với sự chân thực giản dị dù có lẽ cuốn sách sẽ khiến những ai mong chờ một câu chuyện giật gân hay đón đợi một cuộc đời với nhiều biến cố rợn ngợp phải thất vọng.
“Thiên đường thì buồn”
Mở đầu cuốn sách “Chuyến Tàu Định Mệnh”, ta có cảm giác như thể mình đang được kể một câu chuyện về một gia đình bình thường, hai vợ chồng hạnh phúc cùng đứa con gái, họ sống khiêm nhường bằng công việc sửa chữa đài phát thanh và đang trong chờ một đứa con nữa chào đời. Cuộc sống của họ trong buổi sáng hôm ấy có vẻ thanh bình, phẳng lặng như mọi buổi sáng trước và sẽ cứ như thế vào mọi buổi sáng sau nữa cho đến khi đài phát thanh thông báo quân Đức đổ bộ vào Hà Lan. Tin tức này đến với Marcel Féron như một số mệnh, như thể anh đã trông chờ điều này từ rất lâu, một cú huýt đối với cuộc đời buồn chán chứa đựng những khúc mắc từ quá khứ mà anh cố chôn vùi nhưng một cách nào đó, nó vẫn luôn ám ảnh anh. Anh cùng người vợ đang mang thai và đứa con gái nhỏ của mình quyết định di tản khỏi Fumay, một thị trấn nhỏ ở Pháp đến một nơi an toàn hơn – nơi an toàn hơn ấy ở đâu, anh cũng không chắc – nhưng dường như đối với anh đích đến không quan trọng bằng việc được trốn chạy khỏi cuộc sống vẫn đang trói buộc anh.
“Thiên đường thì buồn”
So với hai người chị em của mình trong gia đình Brontë, dường như Anne Brontë là nhà văn lép vế hơn về độ nổi tiếng và sự phổ biến trong lịch sử văn chương thế giới, có lẽ không ai không biết đến “Đồi gió hú” của Emily Brontë hay Jane Eyre của Charlotte Brontë nhưng “Agnes Grey” vẫn là một cái tựa sách khá xa lạ, đặc biệt đối với độc giả Việt Nam, thế nhưng không vì thế mà cuốn sách không có những giá trị đặc biệt của riêng mình và là một tiếng nói không thể thiếu trong nền văn chương khi Anne Brontë đã dũng cảm đề cập đến vấn đề có thể nói khá cấm kỵ lúc bấy giờ: nữ quyền.
“Thiên đường thì buồn”
“Em về mấy thế kỷ sau
Nhìn trăng có thấy nguyên màu ấy không”
(Bùi Giáng)
Đến tận những trang cuối cùng, ta vẫn không thể biết được nhân dạng thực sự của người tù 509 – nhân vật trung tâm của cuốn sách “Lửa thương yêu lửa ngục tù”. Điều ta biết chỉ là một số hiệu đã đóng đinh vào số phận của anh ta như một định mệnh, bởi vì ở trong trại tập trung, nhân dạng con người không phải là một thứ đáng để lưu tâm, khi tất cả những điều ta cần chỉ là giữ gìn mạng sống dù lúc ấy cái chết lại mang một ý nghĩa giải thoát hơn là một gánh nặng.
“Thiên đường thì buồn”
Thẳng thắng và lạnh lùng, ngay từ những dòng mở đầu của cuốn sách, người đọc đã được chứng kết một cuộc án mạng man rợ, một đứa bé đã chết, đứa còn lại thì hấp hối: “Đứa con trai bé hơn đã chết. Chỉ sau vài giây. Bác sĩ khẳng định nó không bị đau đớn gì. Người ta đặt nó vào trong cái túi vải màu xám rồi kéo khóa che kín thân hình mềm nhũng bập bềnh giữa đống đồ chơi. Còn đứa bé gái, nó vẫn sống khi đội cứu hộ đến nơi. Nó đã chiến đấu như một con thú hoang.”. Nhưng đừng lầm tưởng đây là một cuốn sách trinh thám với hành trình tìm kiếm kẻ thủ ác trong vụ án mạng kia bởi sau đó kẻ ấy ngay lập tức lộ diện, đó chính là Louise, người giúp việc kiêm luôn vú em của gia đình và như một củ hành tây, từ từ từng lớp một của câu chuyện sẽ được hé lộ, thế nhưng dường như ta chẳng thể nào đi đến tận lõi.
“Thiên đường thì buồn”
Sự lựa chọn trong thân phận con người luôn là một chủ đề lớn trong văn học. Viết, nghĩa là đặt nhân vật dưới ánh sáng thường trực của tình thế, là soi chiếu những bước ngoặt lựa chọn như một cách phản ứng với thực tại, một cách sống mà qua đó con người biểu hiện thân phận của chính mình. Hầu hết, chúng ta là những thân phận bất khả tri, dù không hay có nhiều chọn lựa. Từ đó dấy lên trong ta một khát khao định vị. Trần Dần đã tài tình vẽ nên bức bản đồ của mê lộ cuộc đời, trong đó con người xê dịch trên dòng thời gian, không ngừng định vị mình mỗi khi quyết định rẽ một ngã tư hay đo kích cỡ của mình bằng cái bóng dưới ánh sáng mờ nhạt của những cột đèn đường.
Ngay từ nhan đề của cuốn sách, ta đã có một linh cảm về những gì cuốn sách mang lại: một câu chuyện khắc khoải, âm vang mãi ngay cả khi ta đã đóng cuốn sách lại, những mảnh đời trong “Và Rồi Núi Vọng” sẽ tiếp tục bám lấy tâm trí ta với cái cảm giác mất mát, không trọn vẹn khó nói nên lời. Nhưng tất cả những gì đọng lại vẫn có chút gì đó ngọt ngào, như cái cảm giác an ủi mỗi khi ta đứng trên một ngọn núi mà phóng tầm mắt ra xa nhìn ngắm “những ngọn đồi mềm mại và bầu trời cao xanh, mặt trời lặn sau cối xay gió, và trùng trùng điệp điệp là những dãy núi mù sương cứ mờ dần, mờ dần nơi chân trời.”
“Thiên đường thì buồn”
Ở Hàn Quốc, mùa thu được xem là mùa đẹp nhất trong năm, mùa của những vụ mùa đầy sung túc, no đủ, mùa của lễ hội vui tươi, nhộn nhịp, mùa của thời tiết dịu dàng, ấm áp, có lẽ chính vì thế mùa thu được chọn làm thời gian chính cho cuốn sách “Trăng có biết không”, một cuốn sách nhẹ nhàng, trong trẻo và tràn ngập những khoảnh khắc ấm cúng, ngọt ngào, dù đôi lúc, vẫn có những nỗi buồn tủi, cô đơn.
“Thiên đường thì buồn”